پیوندها

 
استـــــــــــــــــــــان ايــــــــــــــــــــــلام در يك نگــــــــــــــــــــاه


                                                                              
 
1- وضعيت كلي جغرافيايي استان
1-1 موقعيت جغرافيايي استان
استان ايلام با 20133 كيلومتر مربع مساحت ، 2/1 درصد ازمساحت كشوررا دارا مي باشد وازاين حيث دربين استانهاي كشوركوچكترين استان مي باشد و به شكل يك متوازي الا ضلاع وكشيدگي خاص مرزي در گوشه جنوب غربي كشور واقع شده است . اين استان بين 45 درجه و 40 دقيقه تا 48 درجه و 3 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ و 32 درجه و 3 دقيقه تا 34 درجه و 2 دقيقه عرض شمالي از خط استوا استقرار يافته است .
استان ايلام از جنوب با خوزستان ، از شرق با لرستان و از شمال با كرمانشاه همسايه مي باشد و از سمت غرب نيز داراي 430 كيلومتر مرز مشترك با كشور عراق است .
بر اساس آخرين تقسيمات كشوري ، استان داري 7 شهرستان ، 19 بخش ، 19 شهر و 39 دهستان مي باشد .
2-1 اقليم و آب وهوا
استان ايلام از لحاظ اقليمي جزء منطقه گرم ايران است اما به دليل اختلاف ارتفاع موجود و اختلاف درجه حرارت و ميزان بارندگي در بخشهاي شمالي ، جنوبي و غربي استان از نظرآب و هوايي سه منطقه سردسيري ، گرمسيري و معتدل را مي توان در آن مشاهده كرد .
-         منطقه سردسيري شامل منطقه كوهستاني شمال و شمال غربي استان ، داراي زمستانهاي طولاني با حداقل درجه حرارت 15 درجه زير صفر و ميزان بارندگي آن بيش از 500 ميليمتر مي باشد .
-         منطقه معتدل شامل ديگر مناطق استان ، با حداقل درجه حرارت تا15 درجه زير صفرو حداكثر تا 40 درجه و ميزان بارندگي در اين مناطق 400-250 ميلي متر مي باشد .
-         منطقه گرمسيري ، شامل مناطق غربي و جنوب غربي استان است كه داراي تابستانهاي گرم مي باشد و حداكثر درجه حرارت آن به 50 درجه و ميزان بارندگي به 200 ميلي متر مي رسد .
تنوع جغرافيايي و اقليمي موجب شكل گيري دو زيست بوم گرمسيري و سردسيري دراستان شده است وقابليت بسيارمناسبي را در بخش كشاورزي بوجود آورده است بنحوي كه مي توان دراستان محصولات مختلفي را درفصول متفاوت سال توليد كرد .
3-1 پستي و بلندي
استان ايلام در منطقه اي كوهستاني در حاشيه جنوب غربي رشته جبال زاگرس قرار گرفته است . بخش عمده آن را مناطق كوهستاني و يا تپه هاي ماهور تشكيل مي دهد كه با شيب تندي به دشتهاي كم ارتفاع منتهي مي گردد. دو رشته كوه موازي كبير كوه و پشتكوه كه از شمال تا جنوب شرقي استان امتداد دارند ، استان ايلام را به دو نيمه شرقي و غربي تقسيم كرده است . 
مهمترين ارتفاعات استان شامل :
-         كبير كوه با حداكثر ارتفاع 3062 متر در بخش شمال غربي استان و ارتفاع 2600 متر در بخش جنوب شرقي استان ، حد فاصل بين حوضه هاي آبريزرودخانه هاي مرزي و كرخه است .
-         در بخش مياني استان كوههاي مانشت در شمال ايلام با ارتفاع 2656 متر استقرار يافته است .
-         در بخش شمالي استان كوه شهان با حداكثرارتفاع 2559 متر و كوه بانكول با حداكثر ارتفاع 2614 متر در حد فاصل حوضه رودخانه هاي مرزي و سيمره ( سر شاخه اصلي كرخه ) قرار دارند . كمترين ميزان ارتفاع مربوط به مناطق جنوبي استان است كه به حداقل 45 متر مي رسد . وجود رشته كوههاي كبير كوه و پشتكوه و شعبات آنها با توجه به عرض كم و طول زياد استان موجب طولاني شدن فواصل ارتباطي و دسترسي ميان مراكز جمعيتي ، عدم پيوند فيزيكي دو نيمه غربي و شرقي و عدم يكپارچگي استان شده و ارتباطات و مبادلات بين منطقه اي را در درون استان به حداقل رسانده است و برعكس ارتباطات اقتصادي – اجتماعي هر منطقه را با استانهاي همجوار تقويت كرده است ، همچنين حاشيه اي و كوهستاني بودن موجب انزوا و عدم پيوند فيزيكي استان با فضا و اقتصاد ملي شده است .
4-1 زمين شناسي
منطقه ايلام ازنظرتقسيمات زمين شناسي دربخش زاگرس چين خورده يا دربخش خارجي حوزه زاگرس قرارگرفته است اين منطقه به تبعيت از روند عمومي ساختار زمين شناسي زاگرس داراي امتداد كلي شمال غربي – جنوب شرقي است ، اين رسوبات بعلت فشارهاي جانبي از دو سوي شمال شرقي و جنوب غربي ، طوري چين خوردگي پيدا كرده اند كه به صورت مجموعه اي از آنتي كليتوريوم و سنكلينوريوم در آمده اند در نتيجه طاقديس ها و ناوديس هاي متعددي بوجود آمده كه در واقع تشكيل دهنده كوهها و دره هاي منطقه هستند .
سازنده هاي زمين شناسي و سنگ شناسي منطقه به چندين دسته تقسيم مي شود كه به طور خلاصه بشرح ذيل مي باشند - رسوبات اواخر دوران دوم زمين شناسي كه سازنده هاي اين دوران باليتولوژي آهك ، مارن ، آهك مارني و شيل گسترش وسيعي در منطقه دارند . مناطق وسيعي از ايلام در سازنده هاي مختلف اين دوران قرار گرفته اند كه مي توان به بخشهايي از كبير كوه ،انجير ، شاه نخجير ، سياه كوه ،دهلران ، ملكشاهي و كوه اناران ، حوالي شهر ايلام و چوار اشاره نمود .
-         رسوبات دوران سوم زمين شناسي كه اين رسوبات عمدتا" آهك ، مارن ، ماسه سنگ و گچ مي باشند و رخنمون سازنده هاي آن در دينار كوه ، بخش چوار ، هليلان ، جنوب كبير كوه ، كوههاي بانكول ، مانشت ، شرزول و به طور كلي ارتفاعات شمال ايلام ، ايوان ، شيروان چرداول ، و دشت هاي صالح آباد ، مهران و دهلران مشاهده مي شود .
-         رسوبات دوران چهارم آبرفت هاي قديمي ، واريزه هاي دامنه اي و آبرفت هاي رودخانه اي منطقه بويژه دشت برتش دهلران ، بخشهايي از دشت هاي عباس ، موسيان ، مهران و دهلران جزو اين دوران محسوب مي گردند .
از گسل هاي اصلي زاگرس ( درود ، نهاوند ، كارون ، صحنه ، كرند و پيرانشهر ) هيچكدام در محدوده استان قرار ندارد اما گسلهاي كوچكي در گستره اصلي زاگرس قرار دارند كه در محدوده استان به زالو آباد در شمال مهران ، گردلان در پايين دست سد چم گردلان ، گسلهاي ابو قريب ، دالپري ، اناران ، سمند در دهلران ، گسلهاي قلندر و تنگ قوچعلي در ايلام گسل گلان در مهران ، گسل سياه كوه در آبدانان و گسلهاي متعددي كه در طاقديس سم خر ، لانه، وردلان ، پيران در شيروان چرداول قرار گرفته اند مي توان اشاره كرد .
اكثر زمين لرزه ها ي حوزه زاگرس در جنوب آن اتفاق افتاده است كه بسيار مخرب و ويرانگر بوده اند و همچنين زون زاگرس مرتفع ( رورانده ) دراثر نيروهاي فشاري زمين ساختي به شدت شكسته شده و گسلهايي در منطقه موجود است كه منطبق بر گسل اصلي زاگرس مي باشند و از فعاليت لرزه زايي برخوردارند ، به دليل دوري نسبي زاگرس رورانده با استان ايلام لرزشهاي احتمالي اين گسلها در پهنه استان كاهش مي يابد . گرچه عملا" از سال 1900 ميلادي تاكنون زلزله اي با بزرگي 7 ريشتر دراستان مشاهده نشده است اما گسلهاي كوچك و خطوره هايي كه در منطقه وجود دارند امكان ايجاد زلزله منطقه اي را افزايش مي دهند .
2- منابع طبيعي
1-2 منابع آب
استان ايلام از نظر حوزه هاي آبريز به دو حوزه مشخص قابل تقسيم است . حوزه آبريز رودخانه هاي مرزي و حوزه آبريز سيمره و كرخه. رودخانه هاي مرزي در غرب استان قرار دارند و اكثرا" از كبير كوه سرچشمه مي گيرند و پس از مشروب ساختن دشتهاي واقع در پايين دست حوزه هاي آبريز از مرز خارج شده و به كشورعراق مي ريزند . رودخانه هاي دويرج ، ميمه ، چنگوله ، گاوي ، كنجانچم ، گدارخوش ، و كنگير مهمترين رودخانه هاي حوزه آبريز مرزي استان مي باشند . رودخانه هاي حوزه آبريز سيمره و كرخه اكثرا" از شمال و شرق كبيركوه و ساير كوههاي استان سرچشمه مي گيرند كه مهمترين آنها عبارتند از مولاب ، سياه كوه ، دره شهر ، سيكان ، كلم ، شيروان ، زنگوان ، چرداول و جزمان .
مجموع روناب سالانه رودخانه هاي استان ايلام با احتساب سيمره در محدوده استان 5/4 ميليارد متر مكعب است كه 9/1 آن مربوط به 14 رودخانه دائمي درون استان و مابقي روناب سالانه سيمره است .
از مجموع 4500 ميليون متر مكعب روناب جريانهاي سطحي استان 600 ميليون متر مكعب (12/0) برداشت و مابقي از دسترس خارج مي شود . در بهره برداري از رودخانه هاي استان يك سد مخزني به بهره برداري رسيده ، چندين ايستگاه پمپاژ و سد انحرافي استفاده مي شود و همچنين 8 سد مخزني با شبكه آبياري و زهكشي ، در استان در دست اجرا مي باشد پتانسيل آبهاي زير زميني استان 300 ميليون متر مكعب است كه ضريب بهره برداري از آن 80 درصد مي باشد سهم استان از آبهاي سطح كشور 28/4 درصد و از آبهاي زير زميني 2/1 درصد است . در سطح كشور 33 درصد از اراضي آبي است و در استان ايلام اين مقدار 18 درصد گزارش شده است .
2- 2 پوشش گياهي
استان ايلام به دليل وضعيت خاص توپو گرافي و تفاوت زياد عرض جغرافيايي داراي اقاليم متنوع آب و هوايي مي باشد و به تبع آن از نظر نوع و تراكم پوشش گياهي نواحي كاملا" متمايز در آن قابل تشخيص است .
ناحيه شمال و شرق استان داراي پوشش گياهي مشجر و ناحيه جنوب و جنوب غربي داراي پوشش گياهي مرتعي و گياهان يكساله مي باشد . وسعت مراتع و جنگلهاي استان به ترتيب 1200 و 500 هزار هكتار است .
مهمترين و وسيع ترين پوشش جنگلي استان را جامعه بلوط ايراني تشكيل مي دهد ، بنه يا پسته وحشي، زالزالك ، بادام كوهي ،كهورك ، كنار ، ارژن ،كيكم و ارغوان از ديگر گونه هاي جنگلي استان محسوب مي گردند .
وجود شرايط مناسب آب و هوايي و تنوع اقليمي و امكان استقرار و رويش انواع گياهان مناطق سردسيري و گرمسيري، حفظ پوشش خاك عرصه هاي جنگلي و مرتعي در جهت تورم پوشش گياهي و وجود گونه هاي مناسب گياهان داروئي و صنعتي از جمله قابليت هاي استان مي باشند.در محدوده اي به وسعت 200 هزار هكتار از جنگلهاي استان ، گونه بنه به صورت توده اي ،لكه اي ، پراكنده و منفرد وجود دارد كه شيره آن قابل استحصال بصورت بهره برداري اقتصادي است و سالانه 70 تن از آن قابل برداشت است.18 درصد از مراتع اســتان خوب، 46 درصد متوسط و 36 درصد فقير ارزيابي مي­گردد.پوشش گياهي مراتع براي تغذيه دامها، تهيه فراورده هاي جانبي و داروهاي گياهي مناسب است،توليد كتيرا، گز انگبين و عسل از جمله محصولات قابل ذكر مي باشند .
3- 2 منابع خاك
مساحت استان 20133 هكتار است كه به تيپ هاي مختلفي تقسيم مي گردد ، كوهها 7/56 درصد ، تپه ها 2/23 درصد ، فلات 24/8 درصد ، دشتهاي دامنه اي 5/2 درصد ، دشتهاي رسوبي رودخانه اي 7/2 درصد ، دشتهاي سيلابي 5/0 درصد و اراضي بادبزني شكل 7/3 درصد از اراضي استان را شامل مي گردد.
از مجموع مساحت استان 6/74 درصد داراي قابليت كاربري در زمينه جنگل و درختكاري ، مرتعي و مزروعي است .
مساحت اراضي داراي قابليت كاربري زراعي استان حدود 337 هزارهكتار برآورد مي شود كه 195هزار هكتار آن داراي قابليت كشت آبي و 142 هزار هكتار داراي قابليت كشت ديم مي باشد . در حاليكه در وضع موجود اراضي آبي استان حدود 65 هزار هكتار است . به اين ترتيب امكان توسعه اراضي آبي تا حدود سه برابر ميزان فعلي وجود دارد كه بخش عمده آن در نواحي جنوبي استان واقع شده است .
دشت هاي استان
دشتهاي عمده استان در حوزه آبريز مرزي شامل دشت ايوان ، صالح آباد ، مهران ومحسن آب ، موسيان ، دهلران ،چنگوله ، عين خوش و در حوزه آبريز سيمره و كرخه دشتهاي دره شهر ، دشت عباس ، مولاب ، شيروان ، آسمان آباد ، زنگوان ، چرداول و هليلان مي باشد .
4-2منابع معدني
بر اساس مطالعات زمين شناسي و اكتشافي انجام شده ، واحد ساختماني زاگرس چين خورده ، در اين منطقه ، كه بخش غربي حوزه زاگرس است اما به تبعيت از كل حوزه زاگرس از اواخر ترياس بصورت حوزه فرو رفته اي درآمد كه مدام در حال فرو نشستن بوده است .
در اين حوزه رسوبات دوران دوم تا اواخر دوران سوم با ضخامت زيادي روي هم انباشته شده است . جنس اين رسوبات عمدتا" كربناته است و درآن مارن ، ماسه سنگ و شيل نيز ديده مي شود . واحد ساختماني زاگرس چين خورده فاقد فعاليت ماگماتيسم و فازهاي دگرگوني است ، لذا از نظر دارا بودن مواد معدني فلزي نازا و يا بسيار فقير است .
بيشتر كانسارهاي استان مربوط به گچ و آهك است و بعد از آن مواد معدني از قبيل بيتومين ، مارن ، شيل ، ماسه سنگ ، گوگرد ، نمك و... در استان وجود دارد كه داراي قابليت بهره برداري اقتصادي مي باشد .
مهمترين منبع معدني زير زميني استان نفت و گاز است كه به ترتيب 4/3 درصد و 11 درصد كل معدن شناخته شده كشور را شامل مي گردد.
وجود مواد اوليه معدني مناسب جهت توليد سيمان از قبيل آهك ، خاك رس ، مارن ، شيل ، سيليس ، ماسه سنگ ، گچ و اكسيد آهن اين قابليت را در استان بوجود آورده است كه آن را به قطب توليد سيمان در كشور تبديل كند .
تعداد 38 معدن در محدوده استان فعال هستند كه 215 در آنها شاغل بوده و كل ارزش توليد آنها 27599 ميليون ريال است كه به ترتيب 22/1 درصد 38/0 درصد و 35/0 درصد كل كشور را شامل مي گردد.
 
3- منابع اقتصادي
1-3 توليدي
* صنعت
 با وجود گذشت يك دهه از عمر صنعت نوپاي ايلام ، هرچند گامهاي براي رسيدن به مرز توسعه پايدار صنعتي در اين استان برداشته شده است اما كافي نبوده است .
ايلام بنا به دلايلي از جمله بي مهري رژيم ستم شاهي و محروميت نسبي از برنامه هاي محروميت به علت مواجه مستقيم با دفاع مقدس و پس از آن با زسازي كند سازه هاي تخريب شده در جريان جنگ تحميلي از پائين ترين ميزان اشتغال و توليد صنعتي در كشور برخوردار است .
در حاليكه نگاه ويژه دولت در سالهاي اخير به استان ايلام سبب شده است برخي دست اندركاران روند رشد صنعتي آن را اميدوار كننده ارزيابي كنند ، اما در عين حال هنوز معتقدند تا نقطه مطلوب فاصله بسيار است .
بر اساس آمارهاي موجود سهم كنوني ايلام ا زتوليد صنعتي كشور كمتر ازنيم درصد است.
كل كارگاههاي صنعتي 10نفر كاركن و بيشتر استان 26كارگاه است كه1075نفر در آنهامشغول به كار بوده و ارزش افزوده آنها 140483ميليون ريال گزارش شده است. سهم استان ايلام از كل كارگاههاي كشور،شاغلين و ارزش افزوده آنها بترتيب 16/0درصد و1/0درصد است كه از نظر تعداد و شاغلين در بين استانهاي كشور آخر و ارزش افزوده29است.
 در استان ايلام 7شهرك صنعتي مصوب وجود دارد. كه مساحت آنها563هكتار است از اين شهركها 3شهرك صنعتي فعال و 4شهرك در دست اجرا بوده و عمليات زيربنائي آنها شروع شده است.
مهمترين واحد فعال صنعتي استان كارخانه سيمان ايلام بوده و هم اكنون پتروشيمي و 4كارخانه سيمان در استان در دست اجرا مي باشند.
* كشاورزي
وجود 350هزار هكتار زمين زراعي و قابليت ايجاد تنوع در توليدات كشاورزي و دامداري ناشي از گوناگوني شرايط جغرافيائي و اقليمي،وجود جنگلها و مراتع مستعد،داشتن ظرفيتهاي قابل توجه در پرورش دام و طيور و امكان ايجاد صنايع وابسته نقش و جايگاه اين استان را در اين صنعت به خوبي نمايان مي سازد و مي طلبد كه دولت و مسئولين نگاه ويژه اي به اقتصاد كشاورزي استان داشته باشند.
از مجموع كل اراضي قابل كشت استان212هزار هكتار آن زير كشت محصولات زراعي و باغي است از اين مقدار 54/2درصد به كشت باغات و 46/97درصد به زراعتهاي سالانه اختصاص دارد.
سطح زير كشت محصولات سالانه استان 206242هكتار است كه 5/29درصد آن آبي و مابقي ديم مي باشد.
سهم استان ايلام از كل اراضي زير كشت محصولات سالانه كشور 66/1درصد است و از اين نظر در بين استانهاي كشور رتبه20 دارد.
كل سطح زير كشت باغات و قلمسانهاي استان 6160هكتار است كه 025/0درصد از كل كشور شامل مي گردد و در رتبه آخر در بين استانهاي كشور قرار دارد.
كل توليدات محصولات زراعي استان 640هزار تن است كه حدود8/1درصد از توليدات كشوري بوده و در بين استانهاي كشور رتبه 20را به خود اختصاص داده است. همچنين كل توليد محصولات باغي استان حدود 10هزار تن گزارش شده است .
توليد گندم استان 188 هزار تن بوده كه 79/1 درصد از كل توليد كشور را شامل مي گردد و از اين نظر در بين استانهاي كشور در رتبه 19 قرار دارد .
عملكرد درهكتارآبي و ديمي دراستان به ترتيب 3655 و640 كيلو گندم ودركل كشور 3827 و1187 كيلو گرم بوده است .
كل دام استان حدود 11/2 ميليون راس برآورد مي گردد و همچنين 320 واحد صنعتي پرورش دام و طيور در استان فعال مي باشند . توليد محصولات عمده دامي استان ( گوشت قرمز ، گوشت مرغ ، شير ، تخم مرغ و عسل ) 73 هزار تن است كه 77/0 درصد از توليد كشور را شامل مي گردد.
سرانه توليد گوشت قرمز و گوشت مرغ استان از متوسط كشوري بيشتر ، اما سرانه توليد شير و تخم مرغ آن كمتر مي باشد سهم استان ايلام از توليد گوشت قرمز كشور 4/1 درصد ، شير 58/0 درصد ، گوشت سفيد 57/1 درصد و تخم مرغ 61/0 درصد است كه در بين استانهاي كشور به ترتيب رتبه هاي 23، 29، 26، 22 را دارا مي باشد .
72 واحد پرورش ماهي با 720 تن توليد سالانه در استان فعال هستند .
2-3 زير بنايي
*انرژي
استان ايلام فاقد نيروگاه فعال توليد برق است و نيروگاه برق آبي سيمره با ظرفيت توليد سالانه 850 گيگا بايت در دست اجرا مي باشد .
تعداد مشتركين برق استان 114 هزار مشترك بوده كه 41/85 درصد خانگي ،66/3 درصد عمومي ، 6/0 درصد صنعتي ، 8/0 درصد كشاورزي و 54/9 درصد تجاري مي باشد .
كل فروش برق استان 589 هزار مگاوات ساعت بوده كه 42/41 درصد خانگي ، 32/26 درصد عمومي، 1/14 درصد عمومي ، 1/14 درصد كشاورزي ، 3/7 درصد صنعتي ، 6/5 درصد تجاري و مابقي روشنايي بوده است .
سهم استان از كل مشتركين برق و فروش برق در سطح كشور به ترتيب 61/0 و 47/0 درصد بوده و دربين استانهاي كشور به ترتيب داراي رتبه 29 و آخر است .
تعداد كل روستاهاي داراي برق استان 536 روستاست كه 1/1 درصد از كل كشور را شامل مي گردد . استان ايلام فاقد شبكه گاز رساني است و مصرف گاز آن به صورت مايع تامين مي گردد . بالغ بر 6780 تن در سال است . مصرف فراورده هاي نفتي استان 472 هزار متر مكعب است كه 66/0 درصد كل كشور را شامل مي گردد . از كل ذخاير نفت و گاز كشور به ترتيب 4/3 درصد و 11درصد در محدوده استان ايلام قرار دارد و بعد از استانهاي خوزستان و كهگيلويه و بوير احمد در رتبه سوم در بين استانهاي كشور قرار دارد .
*ارتباطات
كل تلفن هاي منصوبه استان ايلام 132478 تلفن بوده كه 100237 تلفن آن به مشتركان واگذار شده و مشغول به كار مي باشد سهم استان از تلفن هاي منصوبه و مشغول به كار كشور به ترتيب 62/0 درصد و 56/0 درصد بوده و در بين استانهاي كشور داراي رتبه 25 و29 است .
487 روستاي استان داراي ارتباط تلفني است كه 11/1 درصد كشور را شامل شده و رتبه آن 28 است .
57012 تلفن همراه در استان مشغول به كاراست كه 38/0 درصد كشور بوده ودربين استانهاي كشور رتبه آن 28 است .در استان ايلام 7 اداره ،11 دفتر پست شهري ،35 نمايندگي پستي ، 190 دفتر مشترك روستايي ، 2 آژانس شهر ،163 صندوق پستي شهري و 103 صندوق پستي روستايي مشغول ارائه خدمات پستي مي باشند .
يك مركز راديويي با قدرت 100 كيلو وات با پوشش 100/0 درصد در استان مشغول به كار است 3057 ساعت توليد و 3747 ساعت پخش برنامه راديويي و 713 ساعت توليد و 2056 ساعت پخش فعاليت سيماي استان بوده است .
*حمل و نقل
استان ايلام يك هزاره و425 كيلومترراه اصلي وفرعي درمسيراستانهاي كرمانشاه ، لرستان ، خوزستان وكشورعراق دارد.
با اين حال نبود پروازهوايي منظم ، نداشتن خطوط ريلي و راه مناسب مهمترين عامل بازدارنده استان براي دستيابي به توسعه همه جانبه است .
استان ايلام جزو معدود استانهاي كشور است كه حتي يك متر بزرگراه ندارد .
نداشتن راه مناسب ، بزرگترين مانع جذب سرمايه گذاري براي رسوب سرمايه در اين استان است .
سخت گذر بودن محورهاي ارتباطي و جاده اي و نبود پرواز منظم و فقدان خطوط ريلي باعث شده است كه كمتر سرمايه گذاران رغبت چنداني براي اجراي طرح در اين استان كه در بن بست جغرافيايي واقع شده نداشته باشند .
از مجموع راههاي استان 47 درصد آن راه اصلي و 53 درصد راه فرعي مي باشد .
9/1 درصد راههاي كشور در استان قرار دارند و تراكم راه اصلي و فرعي در استان 64/7 و در كشور 96/4 مي باشد و رتبه استان از نظر طول راههاي اصلي و فرعي در بين استانهاي كشور 25 است .
طول كل راههاي روستايي استان 1400 كيلومتر است كه 5/54 درصد آن آسفالته درحاليكه در سطح كشور 2/53 درصد راههاي روستايي آسفالته است .
استان ايلام فاقد خطوط ريلي است و يك فرودگاه داخلي در آن فعال است .
3-3بازرگاني
استان ايلام با 430 كيلومتر مرزمشترك با عراق بهترين شرايط براي تردد زواروصدوركالاي ايراني به كشورعراق است . سرنگوني حكومت بعث باعث شد كه مرز ايلام با عراق به عنوان پر رونق ترين مكان براي تردد زوارو صدوركالا به كشوري كه هم تقاضا كننده باشد موقعيت ممتاز فراهم نمايد . و مي طلبد كه مسئولين استان قدر اين موقعيت ممتاز را بهتر جهت حل مشكل و معضل بيكاري استان دانسته واز آن نهايت استفاده نمايند شرايط جديد اقتصادي ناشي از سقوط رژيم عراق مي طلبد كه دولتمردان با نگاه ويژه به اين وضعيت ، تحصيلات مناسبي را براي زايران عتبات عاليات و صدور كالاي غير نفتي به عراق در مرز مهران در استان ايلام ارايه دهند .
نزديكي استان ايلام به شهرهاي مذهبي عراق ، وجود امنيت كامل ، نزديكي فاميلي ومذهبي دست به دست هم داده است تا كليه زوار ايراني و عراقي و حتي مسئولان امنيتي و سياسي دو كشور خروجي مهران را بهترين مسير براي تردد خود انتخاب كنند .
-         مرز عراق از دير باز منبع تهديد و توطئه و تخريب براي ايلام ويران بوده و به تحقيق يكي از علل اصلي فرار سرمايه و فقدان سرمايه گذاريهاي صنعتي بخش خصوصي و حتي دولتي در ايلام مسئله همجواري با عراق است ، اما شرايط جديد افقي از تبديل " اين تهديد به فرصت " را براي ايلام پديد آورده است .
ذكر برخي اطلاعات مي تواند افق روشنتري را در اين زمينه پيش روي ما بگذارد .
-         شهر مرزي مهران در استان ايلام با حدود 230 كيلومتر فاصله با بغداد نزديكترين شهرمرزي كشور به پايتخت عراق و عتبات عاليه اين كشور است .
-         فرودگاه ايلام نزديكترين فرودگاه مرزي كشور به فرودگاه بغداد است .
از حيث سنخيت مذهبي بين اهالي استان ايلام با ساكنان استانهاي همجوار حد فاصل بغداد و عتبات عاليات ( واسط ، ميسان ) همنوايي كامل وجود دارد و همگي اين مردمان هم مذهب هستند .
اين شرايط و توجيه ها باعث شده است كه مردم مشتاق زيارت عتبات عاليات عراق بدون هدايت بخش رسمي و به صورت كلي مرزهاي ايلام به ويژه مهران را مسير اصلي خود براي عزيمت به عراق انتخاب كنند . بنحوي كه حتي قبل از گشايش رسمي مرز مهران ، هزاران نفر از اهالي كشور از طريق غير قانوني و خود جوش از مرزهاي ايلام به عراق عزيمت كردند و طي چند ماه گذشته پس از گشايش مرز و بازارچه مرزي مهران روزانه صدها زائر و بازرگان از طريق مرز مهران به عراق عزيمت مي كنند .
بازتاب اين وضعيت مرزي تاثيرجدي بر بخش بازرگاني استان گذاشته به طوريكه باعث تماس اعضاي اتاق هاي بازرگاني عراق با اتاق بازرگاني ايلام گرديده است .
مردم و مسئولان دستگاههاي اقتصادي استان به اين نتيجه رسيده اند كه حتما" بايد در وضعيت صدور كالا به كشور عراق فعاليت هاي بيشتري انجام گردد و توان پتانسيل اين بخش افزايش يابد .
دو بازارچه مرزي در محدوده استان به تصويب رسيده اند كه بازارچه مهران هم اكنون فعال است و سالانه از آن ميليونها دلاركالا به عراق صادر مي شود و تا حدودي رونق نسبي داشته است وهنوز به مرزتكامل خود نرسيده است . وديگري بازارچه موسيان است كه هم اكنون در دست اجرا است .
4-3با نكداري
بانك هاي استان 8 بانك تجاري و تخصصي بوده كه داراي 182 شعبه و 125 باجه فعال مي باشند .
مانده سپرده بانكهاي استان 2460861 ميليون ريال كه 38/0 درصد كشور مي باشد . كل تسهيلات اعطاي بانكهاي استان 2836605 ميليون ريال و 47/0درصد كشور است .
 
   4 جمعيت
جمعيت استان ايلام در سال 1375 حدود 487886 نفر بوده كه با توجه به برآورد ، اين رقم در سال 1384 به 579559 نفر رسيده است . تغييرات جمعيت در سال 1384 نسبت به سال 1375 ، برابر 78/18 درصد بوده است . همچنين در سال 1384 از تعداد كل جمعيت استان 57/43 درصد آن را جمعيت روستايي تشكيل داده بودند .
عنوان
واحد
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
جمعيت استان
نفر
382091
487886
579559
78/18
08/2
جمعيت شهري
نفر
156658
259687
327045
93/25
88/2
جمعيت روستايي
نفر
225433
228199
252514
65/10
18/1
متوسط نرخ رشد جمعيت استان
درصد
-
47/2
93/1
86/21-
42/2-
متوسط نرخ رشد جمعيت شهري
درصد
-
18/5
59/2
50-
55/5-
متوسط نرخ رشد جمعيت روستايي
درصد
-
12/0
13/1
67/841
51/93
نسبت جنسي
نفر
107
105
5/103
42/1-
15/0-
بعد خانوار
نفر
90/5
82/5
22/5
30/10-
14/1-
تراكم جمعيت
نفر
01/20
21/24
78/28
79/18
08/2
نسبت شهرنشيني
درصد
41
22/53
43/56
03/6
67/0
سهم جمعيت استان از كل كشور
درصد
77/0
81/0
86/0
17/6
68/0
سهم جمعيت شهري استان از كل كشور
درصد
58/0
70/0
67/0
28/4-
47/0-
 
1-4 نيروي انساني
            براساس برآورد انجام شده در سال 1384جمعيت فعال اين استان 152480 نفر، جمعيت شاغل 129456 نفر به ترتيب روستايي و شهري 11/49 ، 89/50 درصد بوده و تركيب اشتغال به ترتيب كشاورزي ، صنعت و خدمات 80/37 ، 88/19 و 32/42 درصد مي باشد . بر همين اساس نرخ بيكاري 1/15 درصد بوده كه نسبت به سال 1375 ، 41/1 درصد كمتر بوده است .
عنوان
واحد
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
جمعيت ده ساله و بيشتر استان
نفر
236851
350014
406859
21/16
71/1
جمعيت ده ساله و بيشتر شهري
نفر
98662
188021
216154
45/13
49/1
جمعيت ده ساله و بيشتر روستايي
نفر
138189
161993
190705
72/17
96/1
جمعيت فعال استان
نفر
84210
111567
152480
86/41
65/4
جمعيت فعال مناطق شهري
نفر
33759
59949
89213
47/58
49/6
جمعيت فعال مناطق روستايي
نفر
50451
51618
63267
56/22
50/2
نرخ فعاليت استان
درصد
55/35
87/31
47/37
90/22
54/2
نرخ فعاليت مناطق شهري
درصد
21/34
88/31
27/41
68/39
40/4
نرخ فعاليت مناطق روستايي
درصد
50/36
86/31
17/33
12/4
45/0
نرخ بيكاري استان
درصد
19
51/16
1/15
41/10-
15/1-
نرخ بيكاري مناطق شهري
درصد
68/20
01/15
80/16
39/1-
15/0-
نرخ بيكاري مناطق روستايي
درصد
97/16
07/18
77/13
79/23-
64/2-
ضريب تكفل شغلي استان
نفر
60/5
23/5
5/4
20/17-
91/1-
ضريب تكفل شغلي مناطق شهري
نفر
85/5
09/5
13/4
86/18-
09/2-
ضريب تكفل شغلي مناطق روستايي
نفر
05/6
84/5
73/4
01/19-
11/2-
سهم زنان از كل اشتغال استان
درصد
72/4
96/9
89/9
70/0-
07/0-
سهم زنان از كل اشتغال مناطق شهري
درصد
51/6
93/10
91/9
33/9-
03/1-
سهم زنان از كل اشتغال مناطق روستايي
درصد
26/2
11/9
09/8
19/11-
24/1-
جمعيت شاغل
نفر
68204
93143
129456
59/43
84/4
اشتغال بخش كشاورزي
درصد
82/41
7/29
80/37
5/22
46/2
اشتغال بخش صنعت
درصد
23/3
9/19
88/19
10/0-
01/0-
اشتغال بخش خدمات
درصد
95/54
4/50
32/42
01/13-
44/1-
اشتغال غير قابل طبقه بندي
درصد
-
-
-
-
-
 
2-4 ايثارگران
استان ايلام يكي از استانهاي شهيد پرور كشورمان بوده كه نقش موثري در جنگ تحميلي داشته است آمار ذيل گوياي اين مطلب است .
شرح
شهدا
جاويدالاثرها
جانبازان
آزادگان
استان
2779
-
8766
332
 
5 امور اجتماعي
1-5 سواد
ميزان باسوادي استان درسال 1375 برابر74/76 درصد بوده كه به 40/86 درصد در سال 1384 افزايش يافته است .
شرح
واحد
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
ميزان
باسوادي
نقاط شهري
درصد
87/64
57/83
7/91
72/9
08/1
نقاط روستايي
درصد
09/45
62/70
3/81
12/15
68/1
 
 
2-5 آموزش و پرورش
درسال تحصيلي 84-1383 تعداد كل دانش آموزان مقاطع مختلف تحصيلي استان 150472 نفر بوده است . از كل دانش آموزان اين استان 30/34 درصد در مقاطع ابتدائي ، 36/30 درصد در مقطع راهنمايي ، 44/28 درصد در مقطع متوسطه و17/7 درصد در مقطع متوسطه دررشته هاي فني و حرفه اي و كارو دانش مشغول به تحصيل مي باشند . همچنين 91/47 درصد ازكل دانش آموزان استان را دانش آموزان دختر تشكيل مي دهند وسهم دانش آموزان مناطق روستايي نيز89/36 درصد مي باشد .
 
عنوان
واحد
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
تعداد كل دانش آموزان
نفر
91799
175461
150473
16/13-
46/1-
تعداد دانش آموزان دختر
نفر
38293
82358
72091
20/10-
13/1-
تعداد مراكز آموزشي
واحد
649
1215
1583
28/30
36/3
تعداد كادر آموزشي
نفر
1693
7473
9053
14/21
34/2
سرانه فضاي آموزشي
متر مربع
-
-
01/24
-
-
 
3-5 آموزش عالي
در سال تحصيلي 85-1384 در استان ايلام تعداد 16540 دانشجو در حال تحصيل بوده كه از اين تعداد 30/29 درصد در دانشگاه ايلام و 70/70 درصد در دانشگاه هاي پيام نور و آزاد اسلامي واحد ايلام مشغول به تحصيل بوده اند . 
 
عنوان
واحد
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
تعداد مراكز آموزش عالي 
 
واحد
1
3
5
67/66
45/7
تعداد دانشجويان
 
نفر
100
3010
16540
48/395
94/43
تعداد دانشجويان دختر
 
نفر
-
1264
8765
43/593
93/65
 
4-5 بهداشت و درمان
استان ايلام از لحاظ امكانات بهداشتي و درماني در سال 1375 داراي 5 بيمارستان با 600 تخت بوده كه در سال 1384 تعداد بيمارستان به 11 و تعداد تخت بيمارستان نيز به 1060 تخت رسيده است . همچنين در سال 1375 تعداد مراكز بهداشتي شهري و روستايي به ترتيب 45 و 34 مركز بوده كه اين رقم در سال 1384 به 49 و 44 مركز افزايش يافته است .نسبت برخورداري جمعيت به پزشك در سال 1375 به ازاي هر هزار نفر 15/0 بوده كه اين نسبت در سال 1384 به 34/0 پزشك رسيده است . طي همين سال به ازاي هر هزار نفر 83/0 تخت بيمارستان بوده كه به 82/1 تخت بيمارستاني تغيير يافته است .
 
عنوان
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
تعدادبيمارستان
 
4
5
11
120
33/13
تعداد مراكز بهداشتي و درماني شهري
 
26
45
49
12/11
23/1
تعداد خانه بهداشت فعال
 
91
182
204
08/12
34/1
تعداد پزشك
 
29
72
198
38/101
26/11
سرانه تخت بيمارستاني به ازاي هر هزار نفر
 
63/0
83/0
82/1
75/39
41/4
سرانه پزشك عمومي به ازاي هر هزار نفر
 
08/0
15/0
25/0
33/33
70/3
5-5 فرهنگ و هنر
تعداد سينماهاي فعال استان ايلام از 2 سالن در سال 1375 به 1 سالن در سال 1384 رسيده ، همچنين تعداد كتابخانه هاي عمومي طي همين سالها از 19 باب به 24 باب رسيده است . از نظر سالن سخنراني و نمايش حدود 66/16 درصد رشد داشته و از 6 سالن در سال 1375 به 7 سالن در سال 1384 رسيده و همچنين استان فاقد مراكز فرهنگي ثابت كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان است .
 
عنوان
واحد
1365
 
1375
1384
 
شاخص هاي مقايسه اي طي سالهاي 84-75
درصد تغييرات
تغييرات سالانه
تعداد سينما ( فعال و غير فعال )
 
سالن
2
2
2
-
-
تعداد سالن هاي نمايش
 
سالن
-
6
7
66/16
78/1
تعداد كتابخانه عمومي
 
واحد
4
19
24
31/26
92/2
تعداد مركز فرهنگي ثابت كانون
پرورش فكري كودكان و نوجوانان
واحد
-
-
-
-
-
 
6-5 تربيت بدني
اين استان از وجود 12 استاديوم ، 19 ميدان فوتبال ، 4 ميدان واليبال ، 3 بسكتبال و 80 سالن ورزشي بهره مند مي باشد.
 
تعداد ورزشگاه
استاديوم
سالن ورزشي
مورد بهره برداري
در دست احداث
مورد بهره برداري
در دست احداث
_
12
 
2
80
8
 
6-  ميراث فرهنگي و گردشگري استان ايلام
ايلام هنوز در ميان 30 استان كشور ،آن چنان كه بايد نامش بر سر زبانهانيست ، تا همين اواخر يا پشتكوه لرستان خوانده مي شد يا بخشي از كرمانشاه معرفي مي گرديد . هويتش چنان ناشناخته بود كه وقتي در اواخر دوره قاجار« حسين قلي خان ابو قداره » والي اش شد و در ده بالا ( شهر ايلام كنوني ) رحل اقامت افكند . حسين آباد خوانده شد . گويي كه تا پيش از آمدن اين والي پشتكوه ، چيزي نبود و چيزي نداشت . با اين حال چند دهه پيش كه باستان شناسان امريكايي خاك ايلام را كاويدند معلوم شدكه اين پشتكوه لرستان و اين حسين آباد جايي است كه در آن بشر براي نخستين بار گندم وحشي را از كوه به دشت آورد و اهلي كرد و همان جايي است كه انسان ، نخستين تجربه روستا نشيني را از سر گذراند . غير از آنچه باستان شناسان از زير خاك در آورده اند روي خاك نيز اين سو و آن سو چيزهايي ديده مي شود كه نشان از اعتبار و آبادي ايلام در گذشته هاي دور دارد به هر روي براي جايي كه علاوه بر اقليم مساعد ، بين النهرين را در سمت چپ دارد و ايران را در سمت راست و خود مفصل اتصال اينهاست انتظاري جزء اين نمي توان داشت .
اگر وقتي به اصفهان مي رسيم صحبت از فلان مسجد يا بازاري است كه چهارصد سال قدمت دارد يا مناره اي كه هزار سال از ساختش مي گذرد در ايلام عموما" با تپه هاو محوطه هايي سرو كار داريم كه مانند تپه «علي كش » در دهلران دوره هاي تاريخي بين 7500 تا 3500 سال پيش از ميلاد را نشان مي دهد يا مانند كتيبه « گل گل » در نزديكي شهر ملكشاهي از تصرف قلمرو كاسي ها به وسيله آشوري ها در هزاره نخست پيش از ميلاد خبر مي دهند . 
براساس آمارهاي موجود دراستان ايلام484 اثر تاريخي و فرهنگي وجود دارد كه 224 تپه تاريخي،30 قلعه ، 60 بناي تاريخي ، 10 آتشكده ، 10 زاغه ، 115 گورستان ، 22شهر باستاني ، 5 پل و 8 نقش برجسته و كتيبه را در بر مي گيرند .  
قديمي ترين آثار موجود ، مربوط به آغازين دوره هاي استقرار انسان هستند و در مطالعات باستانشناسي از چنان اهميتي برخوردارند كه سرزمين ايلام را به نامي آشنا نزد تمام باستان شناسان دنيا بدل كرده اند ، در بخش شمالي استان يعني در حوزه دره هليلان آثار ي از حدود يكهزار سال پيش شامل تبرهاي سنگي و ساطوري كشف شده اند و نيز شواهدي از تلاش انسان براي كشت آبي و اهلي كردن حيوانات .
در منطقه دهلران هم كه ارتباط نزديكي با جلگه خوزستان و بين النهرين دارد مداركي از نخستين روند روستا نشيني و سپس شهرنشيني و دستيابي به مفرغ و برنز بدست آمده است .
ناگفته نماند كه بيشترين گورستانهاي مربوط به عصر برنز در همين ايلام و بطور كلي در مناطق كردنشين غرب ايران شناسايي شده است .
دسته دوم آثار موجود ايلام ، آثار مربوط به دوران ايران باستان تا اوايل دوره اسلامي هستند و البته در ميان دوره ساساني و اوايل دوره اسلامي كه البته در بناهاي مختلف و شهرهاي تاريخي جلوه گر شده اند . كه تفكيك آنها از هم كار ساده اي نيست. مهمترين اين دسته ازآثارشهرتاريخي واقع دردره شهراست خرابه هاي اين شهرتاريخي درمحوطه اي حدود 200 هكتاري واقع شده وپيداست كه درگذشته رونق فراوان داشته است اسامي شهرهايي كه دراين منطقه دردوران ساساني آباد بوده اند عبارتند از ماسبذان ، مهرگان كرك ، دارشهر، سيمره و شيروان .
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان ايلام
رديف
نام اثر
نشاني
1
آبشار چم آو
18 كيلومتري جاده ايلام – صالح آباد
2
آبشار سرطاف
نزديك شهر ايلام
3
پارك جنگلي چغاسبز
شهر ايلام
4
دره ييلاقي هفتاو
30 كيلو متري ايلام – روستاي جعفر آباد
5
تفريحگاه ششدار
5 كيلومتري شهر ايلام
6
تفريحگاه تنگ دالاو
25 كيلو متري شهر ايلام
7
تفريحگاه تجريان
20 كيلومتري شهر ايلام
8
كاخ فلاحتي
خ – آيت اله حيدري شهر ايلام
9
قلعه والي
خ- پاسداران شهر ايلام
10
قلعه قيران
مجاورت شهر ايلام
11
قلعه اسماعيل خان
ارتفاعات سيوان كوه
12
گورستان كان گنبد
30 كيلو متري جنوب شرق ايلام
13
گورستان چنار
ناحيه چنار باشي
14
گورستان چوار
بخش چوار
15
سنگ نوشته تنگ قوچعلي
مسير تونل آزادي
16
سنگ نوشته تخت خان
34 كيلومتري جاده ايلام – مهران
17
سنگ نوشته قلعه والي
شهر ايلام
18
تفريحگاه تنگ ارغوان
3 كيلومتري شمال شرقي ايلام
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان دره شهر
رديف
نام اثر
نشاني
1
تنگ بهرام چوبين
ضلع غربي جاده دره شهر- پلدختر
2
تنگ ماژين
دهستان ماژين
3
تفريحگاه كلم بدره
حدفاصل ايلام – بدره
4
پل چم نمشت
4 كيلو متري شهر دره شهر
5
پل ساساني
انتهاي جنوبي دره شهر
6
غار كنار تاريكه
ارتفاعات سيوان
7
پل گاوميشان
مسير رود سيمره
8
قلعه شيخ مكان
6 كيلومتري جنوب شرقي دره شهر
9
قلعه ساساني
روستاي كلم بدره
10
شهر باستاني دره شهر
حد فاصل دره شهر و بهمن آباد
11
شهر باستاني ماژين
تنگ ماژين دره شهر
12
آتشكده
دره شهر
13
آتشكده سيكان
روستاي سيكان
14
آتشكده مهدي آباد
روستاي مهدي آباد
15
آرامگاه بابا سيف الدين
شمال شرقي دره شهر
16
بقعه امامزاده مهدي صالح
گورستان ماژين از توابع دره شهر
17
بقعه جابر
دره شهر
 
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان دهلران
رديف
نام اثر
نشاني
1
آبشار آبتاف
مسير ميمه به پهله زرين آباد
2
چشمه آبگرم
3 كيلومتري دهلران
3
غار خفاش
3 كيلومتري شمال شرق دهلران
4
قلعه شياق
تنگ ويله
5
قلعه پاقفله
صالح آباد
6
قلعه انجير
زرين آباد
7
قلعه كره چكا
صالح آباد
8
شهر تاريخي سامرا
كنار رود چم زنگي – روستاي بردي
9
آتشكده ميمه
ميمه زرين آباد
10
مسجد جامع صالح آباد
روبروي بخشداري
11
زيارتگاه امامزاده عباس
مسير دهلران – انديمشك
12
زيارتگاه سيد فخرالدين
مسير ميمه به زرين آباد
13
امامزاده سيد ابراهيم
7 كيلومتري پهله زرين آباد
14
تپه هاي علي كش و محمد جعفر
نزديكي موسيان
15
گورستان باستاني
روستاي بردي
16
چشمه هاي قير روان
نزديكي دهلران
17
غار قله پيكه ( قلعه پوكه )
جاده مهران – دهلران
18
غارهاي ملك و كبوتران
روستاي آكره بيد زرين آباد
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان ايوان
رديف
نام اثر
نشاني
1
غار طلسم خان
پاي كوه مانشت – دهستان سراب ايوان
2
غار انفجاري
بالادست روستاي جوب
3
تفريحگاه خوران
5 كيلومتي شهر ايوان غرب
4
آتشكده سه پا
زرنه ايوان
5
مسجد جامع ايوان
شهر ايوان غرب
6
زيارتگاه حاجي حاضر
ايوان
7
زيارتگاه سيد عبداله
نزديك سراب ايوان
8
طاق شيرين و فرهاد
تنگه كوشك
9
شكارگاه شرازول
ايوان
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان آبدانان
رديف
نام اثر
نشاني
1
درياچه دوگانه سياه گاو
8 كيلومتري سراب آبدانان
2
قلعه هزاراني
روستاي هزاراني
3
پشت قلعه
آبدانان
4
زيارتگاه سيد صلاح الدين
آبدانان
 
 
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان مهران
رديف
نام اثر
نشاني
1
غار زينگان
5 كيلومتري جنوب شرقي صالح آباد
2
غار تاريه كه ( تاريكه )
15 كيلومتري ملكشاهي
3
تفريحگاه كلمزرد كره جقا
جاده صالح آباد – سرني
4
تنگه ويله
شمال شرقي زرين آباد
5
قلعه امير آباد
جاده مهران زرين آباد
6
قلعه زمستاني والي
17 كيلو متري شهر مهران
7
آتشكده و كوشك قينقر
كوه بشمين ملكشاهي
8
سنگ نوشته آشوري
گل گل ملكشاهي
9
امامزاده علي صالح
صالح آباد مهران
10
امامزاده سيد محمد عابد
جاده مهران ملكشاهي
11         
امامزاده سيد حسن
جاده مهران
 
*آثار و جاذبه هاي گردشكري شهرستان شيروان چرداول
رديف
نام اثر
نشاني
1
پل كروئيت
روستاي چم بور
2
قلعه سام
روستاي چم بور
3
شهر تاريخي ماسبذان
روستاي سراب كلان شيروان
4
گورستان پلكه كان
هليلان
5
آتشكده دو طبقه
نزديك سرابگي چرداول
6
زيارتگاه عباس
شيروان
7
زيارتگاه سيد علي
شيروان
8
زيارتگاه باقر
روستاي سفيد خاني سفلي شيروان
9
زياررتگاه شاه قلندر
شيروان
10
زيارتگاه پير حسن
روستاي زنجيره عليا شيروان چرداول
 
 
 
^